على محمدى خراسانى
296
شرح رسائل (فارسى)
اگر مناط مذكور ثابت شود لوازم و توالى فاسدهاى دارد كه خودتان به آن ملتزم نيستيد : 1 - لازم مىآيد شهرت فتوائيه نيز حجت باشد چون كاشف ظنى از حكم معصوم ( ع ) است درحالىكه بسيارى از فقهاء براى شهرت ارجى قائل نيستند . 2 - لازم مىآيد فتواى فقيه واحدى هم كه فتاوايش به عين تعبير روايات است نظير على بن بابويه قمى در حق ساير فقها حجت باشد چون كاشف ظنى از قول امام ( ع ) است و لا يلتزم به احد 3 - بلكه لازم مىآيد مطلق ظنون از هر راهى كه حاصل مىشوند از باب ظن خاص حجت باشند چون مناط مذكور در همهء آنها هست و لا يلتزم به احد ، پس از راه تنقيح مناط هم نمىتوان اجماع منقول را حجّت نمود . و امّا كتاب : از قرآن براى حجيت خبر واحد به پنج آيه استدلال خواهيم كرد كه روشنترين آيه از حيث دلالت بر حجيت خبر واحد آيهء مباركهء نبأ است كه با منطوق بر حجت نبودن قول فاسق و با مفهوم شرط يا وصف بر حجت بودن خبر عادل دلالت دارد و متن آيه چنين است : « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ جاءَكُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا أَنْ تُصِيبُوا قَوْماً بِجَهالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلى ما فَعَلْتُمْ نادِمِينَ » . حال اين آيه و به طريق اولى آيات ديگر هم تنها خبرهاى حسى را شامل مىشوند بيان ذلك : خبر واحدى كه از قول فرد عادلى بدست ما مىرسد داراى چندين احتمال خلاف است از قبيل : 1 - احتمال تعمد كذب 2 - احتمال غفلت 3 - احتمال خطا 4 - احتمال ارادهء خلاف ظاهر و . . . حال آيهء شريفه تنها احتمال اول را از خبر عادل نفى مىكند يعنى دلالت دارد بر اينكه در خبر عادل از اين ناحيه كه شايد دروغ گفته باشد مطمئن باش بر خلاف خبر فاسق كه او افسارگسيخته است و رادعى بنام ملكهء عدالت ندارد كه جلو